Comhairle ó thráchtaire ar Chorn Rugbaí an Domhain
Dallen Stanford, tráchtaire ar Chorn Rugbaí an Domhain agus bunaitheoir Broadcast Academy

Agus mé ag fás aníos, níor cheap mé riamh go mbeinn i mo thráchtaire. Is as Cape Town dom, agus d’fhás mé aníos ag imirt rugbaí ann. Ina dhiaidh sin d’imir mé le foireann rugbaí 7 SAM, agus bhain mé 54 caipín amach idir 2007 agus 2009. Nuair a bhí deireadh ag teacht le mo ghairm imeartha, chuir duine éigin micreafón i mo lámh. Ní raibh aon taithí agam. Ní raibh ann ach go raibh an-dúil agam sa chaint agus sa rugbaí. Ba leor sin le tús a chur leis, agus le himeacht ama d’fhás dara gairm as a thug go ceithre Chorn Rugbaí an Domhain mé, agus craoladh mo chuid tráchtaireachta ar ESPN, CBS Sports Network, Fox Sports, NBC agus Peacock.
Bhí mo chéad uair in 2012 ag Infinity Park, Glendale, Colorado. Chuir siad ar an taobhlíne mé ar dtús: rinne mé cúpla agallamh agus bhain mé an-taitneamh as. Ina dhiaidh sin, iarradh orm triail a bhaint as an mbosca tráchtaireachta, agus mhothaigh an tráchtaireacht beart ar bheart nádúrtha dom láithreach. Ní raibh aon chúlra tráchtaireachta agam, ach grá don spórt, grá don chaint agus neart sceitimíní.

Líonfadh na rudaí nach raibh ar eolas agam leabhar nótaí iomlán. Labhair mé róthapa don chraoladh. Níor mhúin aon duine na rudaí simplí dom ach oiread, ar nós na n-oscailtí agus na ndúntaí: conas an craoladh a sheoladh chuig sos, conas teacht ar ais uaidh, nó conas críochnú leis an scór deiridh. B’éigean dom iad sin a oibriú amach de réir a chéile.
Fiafraíonn daoine díom an t-am ar fad conas a bheith i do thráchtaire spóirt. An freagra macánta ná nach bhfuil aon doras amháin ann. Ach tá bealach ann, agus sroicheann na daoine a leanann é go disciplínithe a gceann scríbe. Seo a bhfuil foghlamtha agam le 15 bliana os comhair an mhicreafóin agus ó bheith ag oiliúint breis is 100 tráchtaire le Broadcast Academy.
Cad a dhéanann tráchtaire spóirt i ndáiríre?
Tá gach spórt difriúil, ach bíonn na trí ról céanna i mbeagnach gach craoladh:
- Príomhthráchtaire. An príomhghuth. Déanann tú cur síos ar an aicsean de réir mar a tharlaíonn sé agus treoraíonn tú an lucht féachana tríd an gcluiche ar fad.
- Saineolaí (anailísí). Míníonn tú cén fáth a bhfuil rudaí ag tarlú: an oirbheartaíocht, na cinntí agus na rudaí ar fiú a bheith ag faire amach dóibh ina dhiaidh sin.
- Tuairisceoir taobhlíne. Tugann tú nuacht ón bpáirc, eolas faoi ghortuithe agus faoi ionadaithe, agus déanann tú na hagallaimh.
Oibríonn tráchtairí freisin ar an raidió, ar ardáin sruthaithe, ag imeachtaí beo trí challairí na staide, agus ar phodchraoltaí agus ar na meáin shóisialta. Oibríonn na scileanna céanna i ngach áit.

An gá duit an spórt a imirt?
Ní gá. Is minic a éiríonn iar-imreoirí ina saineolaithe mar go bhfuil siad in ann a mhíniú conas a bhraitheann sé ar an bpáirc. Tháinig mé féin isteach sa chraolachán mar iar-imreoir, agus chabhraigh sé sin liom an cluiche a léamh. Ach níor imir cuid de na príomhthráchtairí is fearr ar domhan riamh ag ardleibhéal. Ina áit sin, tá ullmhúchán, guth soiléir agus grá don spórt acu.
An gá duit céim ollscoile?
Ní gá. Is féidir le céim san iriseoireacht nó sa chumarsáid cabhrú, ach fostaíonn craoltóirí daoine a éiríonn leo ar an aer. Is mó go mór an tábhacht atá le do ríl agus le do chlú ná le teastas.
Na scileanna is tábhachtaí
- Ullmhúchán. Bíonn an dá fhoireann ar eolas go mion ag tráchtairí den scoth roimh an gcéad fheadóg: ainmneacha, uimhreacha, foirm agus na scéalta atá taobh thiar den chluiche.
- Soiléireacht. Ba chóir go mbeadh an scór agus an t-am ar eolas ag an lucht féachana i gcónaí, agus cé aige a bhfuil an liathróid.
- Scéalaíocht. Tá fíricí i ngach áit. Is é do jab brí a thabhairt dóibh ag an nóiméad ceart.
- Uainiú agus srian. A fhios a bheith agat cathain is ceart éirí as an gcaint agus ligean don mhóimint análú.
- Foghraíocht. Is comhartha measa é ainm imreora a rá i gceart, agus tugann an lucht féachana faoi deara é.
- Obair foirne. Is cuid d’fhoireann craolacháin thú, in éineacht le léiritheoirí, stiúrthóirí agus comhthráchtaire.
Is údar bróid dom an fhoghraíocht. Déanaim an oiread obair bhaile agus is féidir i rith na seachtaine ar fad roimh chluiche an deireadh seachtaine, ionas go mbeidh gach ainm ceart nuair is tábhachtaí é.

An rud is mó a chabhraigh liom feabhsú: foghlaim ó na daoine is fearr
Rinne mé an léim ba mhó chun cinn nuair a chuaigh mé isteach i World Series rugbaí 7. Theastaigh blas cainte ón Afraic Theas uathu, duine a thuig margadh Mheiriceá Thuaidh agus iar-imreoir. Bhí an t-ádh orm gur mise na trí rud sin ag an am céanna.
Ar feadh deich mbliana thaistil mé an domhan leis an tsraith, agus thar na blianta d’oibrigh mé le tráchtairí iontacha ar World Series rugbaí 7 agus ag Corn Rugbaí an Domhain níos mó ná uair amháin, ina measc Rupert Cox, Sean Maloney, Rikki Swannell, Jamie Lyall, Keith Quinn, Wyn Gruffydd, Hugh Cahill, Gareth Rees, Maggie Alphonsi, Rob Vickerman, Karl Te Nana, Philippa Tuttiett, Nolli Waterman, Ollie Phillips, Tom Mitchell, Rachael Burford, Melodie Robinson, Sue Day, Jack Zorab, Joe Byrnes, Tiana Penitani, Mark Robertson, Madison Hughes, Zack Test, Ghislaine Landry, Dan Norton, Andrea Burk, Ruby Tui, Ken Laban agus Greg O’Shea. Ba é Willie Los’e, nach maireann, duine de na comhpháirtithe ab ansa liom: rugadh sa Nua-Shéalainn é, bhí sé ina chaptaen ar Thonga tráth, agus bhí sé ar dhuine de mhórghuthanna an spóirt. D’oibríomar go han-mhaith le chéile, agus ba chara iontach é: fuinneamh as cuimse, atmaisféar iontach, agus ba bhreá leis pionta fuar, rud a roinneamar le chéile ar camchuairt.

Más mian leat feabhsú go tapa, cuir daoine timpeall ort atá níos fearr ná thú. Éist leis an gcaoi a n-ullmhaíonn siad, leis an gcaoi a dtugann siad an guth dá chéile agus leis an gcaoi a ligeann siad do mhóimintí móra análú.
Mo ghnáthamh i seachtain an chluiche
Abair go bhfuil mé ag déanamh tráchtaireachta ar chluiche idirnáisiúnta ag an deireadh seachtaine. Seo mar a bhíonn mo sheachtain:
- Ón Luan: tosaím ag bailiú eolais faoi imreoirí an dá scuad. Faoin am sin bíonn an réiteoir agus an staid ar eolas, mar sin déanaim taighde orthu sin freisin, agus ar an iomaíocht idir an dá fhoireann nó an dá thír. Coinním fillteán ar leith do gach foireann agus déanaim scrúdú an-mhion ar an dá thaobh.
- Nuair a fhógraítear na foirne, cúpla lá roimh an gcluiche de ghnáth: dírím ar 23 imreoir an chluiche ag gach foireann agus cuirim aithne an-mhaith ar na himreoirí sin.
- Foghraíocht: faighim í go díreach ó bhainisteoir na foirne nó ó na himreoirí féin.
- Scéalta: cuirim liosta le chéile de na scéalta ar mhaith liom a insint le linn an chluiche, scéalta a chabhraíonn leis an spórt a chur chun cinn ar fud an domhain.
Faoi lá an chluiche, bíonn mo nótaí réidh agus is féidir liom díriú ar an tráchtaireacht.
Ar lá an chluiche
- Roinnt uaireanta roimh an gcéad chic sroichim an staid agus buailim le mo léiritheoir agus le mo stiúrthóir. Téimid tríd an ord reatha go mion, lena n-áirítear aon athruithe ag an nóiméad deireanach roimh an gcluiche, ag leath ama agus tar éis an chluiche. Féachaimid ar an bhfíseán a thaispeánfar roimh an gcluiche, ag leath ama agus tar éis na feadóige deireanaí, agus téimid trí na fógraí a bheidh le léamh.
- Suas go dtí an bosca: cuirim aithne ar an mbosca agus déanaim tástáil fuaime leis an bhfoireann léiriúcháin. Nuair a bhíonn gach rud ag obair, uaireanta cleachtann mo chomhthráchtaire agus mé féin an oscailt leis an léiritheoir agus leis an stiúrthóir.
- Síos go dtí an pháirc: siúlaim timpeall, labhraím le traenálaithe an dá fhoireann le linn an téimh suas, bíonn focal agam le himreoir nó dhó chun eolas na huaire deireanaí a fháil, agus taifeadaim ábhar do na meáin shóisialta.
- Ar ais sa bhosca: leagaim amach mo nótaí ionas go mbeidh siad éasca le léamh ar an deasc, is cuma cén socrú atá ann, agus téim siar ar gach a bhfuil ullmhaithe agam.
- Ansin ligim scíth do mo ghuth agus bím ag tnúth le tráchtaireacht a dhéanamh ar chluiche mór.

Conas tráchtaireacht a chleachtadh sa bhaile
Ní theastaíonn bosca tráchtaireachta uait le tosú. Teastaíonn micreafón, athchraoladh cluiche agus an disciplín chun éisteacht leat féin.
- Múch an fhuaim ar athchraoladh agus déan tráchtaireacht air. Taifead thú féin agus éist siar an lá dár gcionn. Cloisfidh tú rudaí nár thug tú faoi deara ag an am.
- Cleachtaigh an trí ról. Déan seisiún amháin mar phríomhthráchtaire, seisiún amháin mar shaineolaí agus seisiún amháin ina scríobhann tú tuairisc taobhlíne 60 soicind.
- Ullmhaigh amhail is gur cluiche fíor é. Ullmhaigh bileog chluiche (leathanach amháin le himreoirí, uimhreacha agus nótaí) do gach cluiche cleachtaidh.
- Léigh os ard gach lá. Cothaíonn sé smacht ar an anáil agus bíonn do chaint níos líofa dá bharr.
- Iarr aiseolas. Roinn do thaifeadtaí le daoine a inseoidh an fhírinne duit.
Ullmhaigh ríl
Deirim an rud céanna le gach tráchtaire: déan ríl. An-ghearr, dhá nó trí nóiméad, le do ghuth féin uirthi. Ní gá go mbeadh tráchtaireacht déanta agat ar chluiche gairmiúil. Aimsigh cluiche ar YouTube, múch an fhuaim agus déan féin tráchtaireacht air, ansin cuir na míreanna is fearr le chéile. Luaigh freisin cén ról atá uait. Is í do ríl do chárta gnó, an rud a sheolann tú chuig daoine atá ag lorg tráchtairí.

Conas do chéad phost tráchtaireachta a fháil
Tosaigh san áit a bhfuil na deiseanna, agus glac leo:
- Cluichí áitiúla club agus scoile
- Cluichí ollscoile
- Comórtais a shruthaítear ar líne agus imeachtaí áitiúla
- Fógairt ar chóras fuaime na staide
- Raidió áitiúil agus raidió na mac léinn
Is athrá eile agus mír eile do do ríl gach cluiche a ndéanann tú tráchtaireacht air. Cuir thú féin in aithne d’eagraithe comórtas agus do léiritheoirí, agus bí éasca le hoibriú leat. Tháinig an chuid is mó de mo dheiseanna trí dhaoine ar bhuail mé leo ar an mbealach.
Thosaigh mé mar oibrí deonach. Rinne mé tráchtaireacht ar imeachtaí USA Rugby, lena n-áirítear craobhchomórtais náisiúnta club rugbaí 7, díreach chun níos mó cluichí a bheith faoi mo chrios agam agus chun foghlaim conas a oibríonn saol an chraolacháin. Fuair mé mo chéad phost íoctha ó Infinity Park agus ó chathair Glendale, Colorado, a bhuíochas le Patrick Guthrie. Bím fós ag déanamh tráchtaireachta ar RugbyTown Sevens ann gach bliain. Is comhpháirtí den scoth é Glendale, agus is mór an onóir dom gur tugadh an deis sin dom.

Leanann fiú tráchtairí atá ag obair cheana orthu ag traenáil. Bhí Sez Naiqama, iar-imreoir idirnáisiúnta leis na Wallaroos (an Astráil), ag déanamh tráchtaireachta cheana féin ar shraith SVNS nuair a chuaigh sí isteach i mo Mentorship Program chun leanúint uirthi ag cleachtadh roimh a mórimeachtaí. D’oibrigh mé léi cúpla uair, agus déanann sí jab iontach. Tá céimithe eile den Academy ag déanamh tráchtaireachta ar mhórimeachtaí freisin.
Tá an bealach seo siúlta ag céimithe de chuid Broadcast Academy idir 14 agus 70 bliain d’aois, ó bhreis is 30 tír, agus tá breis is 35 acu ag obair anois mar thráchtairí íoctha. In 2026 amháin, rinne breis is 25 céimí tráchtaireacht ar chluichí de chuid an Collegiate Rugby Championship.

Cá háit a dtabharfaidh an bealach seo thú
An cluiche is mó a ndearna mé tráchtaireacht air ná an Afraic Theas in aghaidh na hÉireann ag Corn Rugbaí an Domhain 2023, os comhair slua lán go doras i Stade de France. Cluiche iontach a bhí ann, an-spraoi le tráchtaireacht a dhéanamh air, agus fíor-eipiciúil.
Tagann an chuimhne is ansa liom ó Chorn Rugbaí an Domhain 2019 sa tSeapáin, áit ar oibrigh mé le Joel Stransky ar feadh na míosa ar fad. Agus mé i mo pháiste san Afraic Theas, chonaic mé Joel ag cur an chúil drop a bhuaigh an cluiche do na Springboks i gcluiche ceannais 1995. Rud fíor-iontach a bhí ann suí in aice leis sa bhosca tráchtaireachta blianta ina dhiaidh sin.

Mo chomhairle má tá tú díreach ag tosú
Cleachtaigh an oiread agus is féidir leat. Éist leis na tráchtairí is fearr leat, ach ná déan aithris orthu. Tuig conas a dhéanann siad tráchtaireacht ar chluiche agus cad iad na gnéithe a oibríonn go han-mhaith, ansin cuir i do ghuth féin agus i do rithim féin é. Tugann tú do thaithí féin leat, agus tá gach duine a thagann isteach i saol na tráchtaireachta uathúil. Thar aon rud eile, bain úsáid as d’fhuinneamh agus as do chuid sceitimíní. Ba mhaith leat go gcloisfí iad sa chraoladh.

Treoir PDF saor in aisce
How to Become a Sports Commentator
Coinnigh an treoir seo in aice láimhe: íoslódáil an PDF inphriontáilte, le bileoga oibre, saor in aisce (i mBéarla).
Íoslódáil an treoir saor in aisceAn chéad chéim eile duit
Má tá tú dáiríre faoi bheith i do thráchtaire spóirt, is é oiliúint struchtúrtha agus aiseolas macánta an bealach is tapúla chun feabhsú.
Tosaigh le Broadcast Foundations →
Ar mhaith leat an leagan a bhaineann go sonrach le rugbaí? Léigh Conas a bheith i do thráchtaire rugbaí.
Réidh le tosú ag cleachtadh? Léigh Conas tráchtaireacht a chleachtadh sa bhaile: 10 gcleachtadh is féidir leat a dhéanamh an tseachtain seo.
Ceisteanna coitianta
Cá fhad a thógann sé a bheith i do thráchtaire spóirt?
Braitheann sé ar an méid a chleachtann tú. Is iad na tráchtairí a dhéanann tráchtaireacht ar chluichí agus a éisteann siar orthu gach seachtain is tapúla a fheabhsaíonn, agus faigheann go leor acu a gcéad obair íoctha nuair a bhíonn ríl láidir acu ó fhíorchluichí.
An féidir a bheith i do thráchtaire spóirt gan taithí?
Is féidir. Thosaigh mé féin gan aon taithí, gan agam ach grá don chaint agus grá don rugbaí. Caithfidh gach duine tosú áit éigin. Tosaigh le cluichí áitiúla, sruthanna beo agus raidió na mac léinn, taifead gach rud agus forbair as sin.
Cén trealamh a theastaíonn uaim le tráchtaireacht a chleachtadh?
Is leor ríomhaire, micreafón USB réasúnta maith agus cluasáin le cleachtadh ar athchraoltaí agus do chéad ríl a thaifeadadh.
An gá do thráchtaire spóirt níos mó ná spórt amháin a bheith ar eolas aige?
Cabhraíonn sé, ach tógann formhór na dtráchtairí a gclú i spórt amháin ar dtús. Oibríonn na bunscileanna (ullmhúchán, soiléireacht, scéalaíocht agus uainiú) i ngach spórt.