10 oefeninge van ’n Rugbywêreldbeker-kommentator
Deur Dallen Stanford, Rugbywêreldbeker-kommentator en stigter van die Broadcast Academy
Toe ek in 2012 begin het, het ek geen ondervinding gehad nie. Ek was net mal oor praat, en ek was mal oor rugby. Wat ek nie gehad het nie, was ’n plek om te oefen, so ek het regstreeks op die lug geleer, en jy kon dit hoor. Ek het te vinnig gepraat, en niemand het my geleer hoe om na ’n onderbreking te gaan, daarvan terug te kom of met die eindtelling af te sluit nie.
Jy hoef nie so te leer nie. Byna alles wat ’n kommentator doen, kan tuis geoefen word met ’n skootrekenaar, ’n mikrofoon en ’n wedstrydherhaling. Die kommentators wat ek opgelei het en wat die vinnigste verbeter, is nie die mees talentvolles nie. Dit is dié wat elke week ’n bietjie oefen en eerlik na hulself luister.
Hoe het ek dit reggekry om nie meer so vinnig te praat nie? Deur terug te luister. Jy besef eers waar jy staan en hoe jy klink wanneer jy jouself hoor, en om jou eie opnames krities te beoordeel, is baie belangrik. Soms sal jy ineenkrimp oor jou eie stem of oor iets wat jy gesê het. Dit is deel daarvan. Hoe meer wedstryde jy uitsaai, hoe gemakliker raak jy met jou spoed, die opwinding wat jy bring en die energie in jou stem.
Wat jy nodig het
Jy het nie ’n ateljee nodig nie. Jy het nodig:
- ’n Skootrekenaar of tablet om die wedstryd te speel.
- ’n Mikrofoon. ’n Ordentlike USB-mikrofoon is ideaal, maar jou foon se stemopnemer is goed genoeg om mee te begin.
- Oorfone, sodat die wedstrydklank nie in jou opname inloop nie.
- ’n Stil kamer. Sagte goed (’n rusbank, gordyne, ’n kas vol klere) laat jou stem skoner klink.
- ’n Notaboek of ’n wedstrydblad van een bladsy vir jou voorbereiding.
- Plek om te staan. Om staande kommentaar te lewer, is baie belangrik, selfs tuis. Dit verander jou asemhaling, jou energie en hoe jy klink.
Stap 1: Kies die regte wedstryde
Begin met volle wedstryde, nie hoogtepunte nie. Hoogtepunte is net groot oomblikke, maar die meeste kommentaar gebeur in die stil minute tussenin, en dis waar beginners sukkel.
- Kies wedstryde wat jy volledig op YouTube of ’n stroomdiens kan kry.
- Sit die klank af sodat jy nie op die oorspronklike kommentators kan steun nie.
- Meng dit: ’n wedstryd wat jy goed ken, een wat jy nog nooit gesien het nie, en een uit ’n liga of land wat jy nie volg nie. Die laaste een dwing jou om voor te berei.
Stap 2: Berei voor asof dit ’n regte uitsending is
Oefen soos jy gaan werk. Voordat jy op speel druk:
- Maak ’n wedstrydblad: een bladsy met albei spanne se spelers, nommers, posisies en ’n nota of twee oor elkeen.
- Skryf ’n uitspraaklys. Soek elke naam op waaroor jy onseker is en skryf dit soos dit klink.
- Kies drie stories wat jy tydens die wedstryd wil vertel.
- Skryf jou opening: die eerste 20 sekondes, wanneer jy kykers verwelkom en die toneel stel.
- Maak ’n woordelys. Ek skryf dikwels baie verskillende byvoeglike naamwoorde neer om tydens ’n wedstryd te gebruik, sodat ek nie heeltyd dieselfde paar woorde herhaal nie. Gaan na elke wedstryd gewapen met woorde en inligting wat jy hier en daar kan gebruik.
10 kommentaaroefeninge wat jy tuis kan doen
1. Die 10-minuut-uitsending
Lewer kommentaar op die eerste 10 minute van ’n wedstryd, neem dit op en stop. Kort sessies hou jou fokus skerp, en 10 minute is maklik om weer deur te luister.
2. Telling en klok
Gee elke paar minute die telling, die tyd en die situasie, asof ’n kyker pas ingeskakel het. Stel aanvanklik ’n tydhouer om jou te herinner. Kykers moet nooit hoef te wonder wat die telling is nie.
3. Die name-oefening
Laat die wedstryd op ’n lukrake oomblik stilstaan en noem binne vyf sekondes elke speler wat jy sien. Dit bou die onmiddellike herkenning wat jy nodig het wanneer die spel vinnig beweeg.
4. Die stilte-oefening
Kry die grootste oomblik van die wedstryd (’n drie, ’n doel, die wenpunte). Saai dit uit met een sterk reël, bly dan vyf sekondes stil en laat die skare die storie vertel. Stilte is een van ’n kommentator se mees onderbenutte gereedskap.
5. In en uit
Oefen die dele van ’n uitsending wat nie aksie is nie: na ’n onderbreking gaan, daarvan terugkom, kykers aan die begin verwelkom en met die eindtelling afsluit. Dit is die goed wat niemand my geleer het nie, en dis maklik om tuis te oefen.
6. Die spoedtoets
Neem twee minute spel-vir-spel-kommentaar op en luister weer. Jaag jy? Haal jy asem? Gaan stadiger tussen fases en vinniger wanneer die aksie vinniger word. Jou tempo moet die spel volg.
7. Die ontleder se pouse
Laat die wedstryd ná ’n sleuteloomblik stilstaan en verduidelik in 20 sekondes hoekom dit gebeur het. Een duidelike punt is beter as drie gejaagde punte.
8. Die kantlynverslag van 60 sekondes
Skryf en neem ’n opdatering van 60 sekondes van die kantlyn op: ’n besering, ’n vervanging of ’n afrigter se rustydboodskap. Voer dan ’n onderhoud met ’n vriend of familielid asof hulle ’n speler is.
9. Lewer saam met ’n vennoot kommentaar
Saai ’n wedstryd saam met ’n vriend oor ’n video-oproep uit, een as spel-vir-spel-kommentator en een as ontleder. Oefen om aan mekaar oor te gee, en oefen om nie oor mekaar te praat nie.
10. Lees elke dag hardop
Lees ’n paar minute van enigiets hardop: ’n wedstrydverslag, ’n nuusberig, ’n boek. Dit bou asemhalingsbeheer en maak jou aanbieding gladder.
Bonus: oefen elke formaat van jou sport
Toe ek geoefen het, het ek sewes sowel as vyftiens uitgesaai. Dit is twee baie verskillende spele, en hulle vra verskillende vaardighede: sewes is vinnig, met driedrieë wat vinnig kom en baie min tyd om te vul, terwyl vyftiens langer fases, meer vaste spel en meer ruimte vir ontleding bied. Wat ook al jou sport is, oefen op sy verskillende weergawes. Dit sal jou ’n baie meer veelsydige kommentator maak.
Hoe om jou opnames te hersien
Om jouself op te neem, is net die helfte van die werk. Luister die volgende dag weer, wanneer jy jouself soos ’n kyker kan hoor. Kyk:
- Het ek die telling en die tyd gereeld genoeg gegee?
- Het ek elke naam reg gesê?
- Hoeveel stopwoorde (“uhm”, “jy weet”) het ek gebruik?
- Het ek oor die groot oomblikke gepraat?
- Kan iemand met toe oë sien wat gebeur het?
- Het my energie by die oomblik gepas?
Kies een ding om in jou volgende sessie reg te stel. Om alles gelyk te probeer regstel, werk nie.
’n Eenvoudige weeklikse oefenplan
| Dag | Oefening |
|---|---|
| Maandag | Berei ’n wedstrydblad en uitspraaklys voor |
| Dinsdag | Saai die eerste helfte uit en neem dit op |
| Woensdag | Luister weer en kies een ding om reg te stel |
| Donderdag | Saai die tweede helfte uit en fokus op daardie een ding |
| Vrydag | Oefeninge: stilte, in en uit, kantlynverslag |
| Naweek | Kyk ’n regstreekse wedstryd en luister mooi na die professionele kommentators |
Twee of drie gefokusde ure per week is genoeg om binne ’n maand regte verbetering te hoor.
Pas jou stem op
Jou stem is jou instrument. Maak dit warm voor elke sessie, drink water, laat dit rus ná lang sessies en moenie skree nie. Projeksie kom van asemsteun, nie van volume nie, en dis hoekom ek altyd staan wanneer ek kommentaar lewer.
Maak van jou oefening ’n demo
Elke opname is roumateriaal vir jou demo. Wanneer jy ’n oomblik uitsaai waarop jy trots is, stoor dit. Sodra jy vyf of ses het, sit ’n demo van twee tot drie minute saam, sê watter rol jy wil hê, en begin dit uitstuur. So word tuisoefening jou eerste werk.
Dit werk. ’n Hele paar Broadcast Academy-gegradueerdes het só geweldig verbeter. Hulle het eers Broadcast Foundations gedoen, toe die Broadcast Intensive, en toe op hul eie tuis aangehou oefen, en nou is hulle in my Mentorship Program. Een van hulle, Danny Stephens, het sy eerste internasionale rugbywedstryd as kommentator gekry: Litaue teen Duitsland in die Rugby Europe International Championships op 31 Oktober 2026. Dis baie spesiaal.
Jou volgende stap
Om op jou eie te oefen, is ’n goeie begin. Om met struktuur en eerlike terugvoer te oefen, is vinniger.
Lees volgende: Hoe om ’n sportkommentator te word en Hoe om ’n rugbykommentator te word.
Algemene vrae
Hoe kan ek tuis sportkommentaar oefen?
Sit die klank van ’n volle wedstrydherhaling af, lewer kommentaar in ’n mikrofoon en luister die volgende dag weer. Berei eers ’n wedstrydblad en uitspraaklys voor, en fokus in elke sessie op een ding om te verbeter.
Watter toerusting het ek nodig om kommentaar te oefen?
’n Skootrekenaar, ’n mikrofoon (selfs jou foon om mee te begin) en oorfone is genoeg. ’n Stil kamer met sagte goed laat jou opnames skoner klink.
Hoe gereeld moet ek oefen?
Twee of drie gefokusde ure per week, versprei oor ’n paar kort sessies, is genoeg om binne ’n maand regte verbetering te hoor.
Moet ek met hoogtepunte of volle wedstryde oefen?
Volle wedstryde. Hoogtepunte is net groot oomblikke, maar die meeste kommentaar gebeur in die stiller minute tussenin.