რჩევები რაგბის მსოფლიო თასის კომენტატორისგან
ავტორი: Dallen Stanford, რაგბის მსოფლიო თასის კომენტატორი და Broadcast Academy-ის დამფუძნებელი
ბავშვობაში კომენტატორობას არ ვგეგმავდი. კეიპტაუნში გავიზარდე, რაგბს ვთამაშობდი, შემდეგ კი აშშ-ის რაგბი-7-ის ნაკრებში ვითამაშე და 2007–2009 წლებში 54 მატჩი ჩავატარე. როცა მოთამაშის კარიერა დასასრულს უახლოვდებოდა, ვიღაცამ ხელში მიკროფონი მომცა. არანაირი გამოცდილება არ მქონდა. უბრალოდ ლაპარაკი მიყვარდა და რაგბი მიყვარდა. დასაწყებად ეს საკმარისი აღმოჩნდა და ასე დაიწყო ჩემი მეორე კარიერა, რომელმაც ოთხ რაგბის მსოფლიო თასამდე მიმიყვანა, ჩემი კომენტარები კი გადაიცემოდა ESPN-ზე, CBS Sports Network-ზე, Fox Sports-ზე, NBC-სა და Peacock-ზე.
პირველად ეს 2012 წელს მოხდა, Infinity Park-ში, გლენდეილში, კოლორადოს შტატში. ჯერ მოედნის კიდესთან დამაყენეს: რამდენიმე ინტერვიუ ჩავწერე და ძალიან ვისიამოვნე. შემდეგ ჯიხურში დამიძახეს საცდელად და მოქმედების აღწერა მაშინვე ბუნებრივად მომეჩვენა. კომენტირების არანაირი გამოცდილება არ მქონდა, მხოლოდ სპორტის სიყვარული, ლაპარაკის სიყვარული და დიდი ენთუზიაზმი.
რაც არ ვიცოდი, მთელ რვეულს შეავსებდა. ტრანსლაციისთვის ზედმეტად სწრაფად ვლაპარაკობდი. არავის ესწავლებინა ჩემთვის მარტივი რამეებიც, მაგალითად, ეთერში შესვლა და გასვლა: როგორ გადახვიდე რეკლამაზე, როგორ დაბრუნდე ეთერში ან როგორ დაასრულო საბოლოო ანგარიშით. ეს ყველაფერი გზაში უნდა მესწავლა.
ხშირად მეკითხებიან, როგორ გახდნენ სპორტული კომენტატორები. გულწრფელი პასუხი ასეთია: ერთი კარი არ არსებობს. მაგრამ არსებობს გზა და ვინც მას დისციპლინით გადის, მიზანს აღწევს. აი, რა ვისწავლე მიკროფონთან გატარებული 15 წლის განმავლობაში და Broadcast Academy-ში 100-ზე მეტი კომენტატორის მომზადებისას.
რას აკეთებს სინამდვილეში სპორტული კომენტატორი?
ყველა სპორტი განსხვავებულია, მაგრამ თითქმის ყველა ტრანსლაციას ერთი და იგივე სამი როლი აქვს:
- მთავარი კომენტატორი (მოქმედების აღწერა). მთავარი ხმა. აღწერ მოქმედებას რეალურ დროში და მაყურებელს მთელი მატჩის განმავლობაში უძღვები.
- ექსპერტი (ანალიტიკოსი). ხსნი, რატომ ხდება ესა თუ ის: ტაქტიკას, გადაწყვეტილებებს და იმას, რას უნდა მიაქციო ყურადღება შემდეგ.
- რეპორტიორი მოედნის კიდესთან. მოედნიდან მოგაქვს სიახლეები, ტრავმებისა და შეცვლების ამბები და ატარებ ინტერვიუებს.
კომენტატორები მუშაობენ რადიოშიც, სტრიმინგ-პლატფორმებზე, ცოცხალ ღონისძიებებზე სტადიონის გახმოვანებით, პოდკასტებსა და სოციალურ ქსელებში. უნარები ყველგან ერთნაირად გამოგადგება.
აუცილებელია, რომ ეს სპორტი გეთამაშა?
არა. ყოფილი მოთამაშეები ხშირად ექსპერტები ხდებიან, რადგან შეუძლიათ ახსნან, როგორია მოედანზე ყოფნა. მე ტრანსლაციებში ყოფილი მოთამაშის სახით მოვედი და ეს თამაშის წაკითხვაში დამეხმარა. მაგრამ მსოფლიოს ზოგიერთ საუკეთესო მთავარ კომენტატორს მაღალ დონეზე არასდროს უთამაშია. სამაგიეროდ, მათ აქვთ მომზადება, მკაფიო ხმა და სპორტის სიყვარული.
გჭირდება დიპლომი?
არა. ჟურნალისტიკის ან კომუნიკაციების დიპლომი შეიძლება დაგეხმაროს, მაგრამ მაუწყებლები იმათ იღებენ სამსახურში, ვინც ეთერში შედეგს დებს. შენი დემო და შენი რეპუტაცია გაცილებით მეტს ნიშნავს, ვიდრე სერტიფიკატი.
ყველაზე მნიშვნელოვანი უნარები
- მომზადება. დიდმა კომენტატორებმა ორივე გუნდი ზედმიწევნით იციან პირველ სასტვენამდე: სახელები, ნომრები, ფორმა და მატჩის მიღმა არსებული ამბები.
- სიცხადე. მაყურებელმა ყოველთვის უნდა იცოდეს ანგარიში, დრო და ვისთანაა ბურთი.
- ამბის მოყოლა. ფაქტები ყველგანაა. შენი საქმეა, სწორ მომენტში აზრი შესძინო მათ.
- დროის შეგრძნება და თავშეკავება. უნდა იცოდე, როდის გაჩუმდე და მომენტს სუნთქვის საშუალება მისცე.
- წარმოთქმა. მოთამაშის სახელის სწორად წარმოთქმა პატივისცემის ნიშანია და მაყურებელი ამას ამჩნევს.
- გუნდური მუშაობა. ტრანსლაციის გუნდის ნაწილი ხარ პროდიუსერებთან, რეჟისორებთან და თანაკომენტატორთან ერთად.
წარმოთქმით ნამდვილად ვამაყობ. შაბათ-კვირის მატჩის წინ მთელი კვირა რაც შეიძლება მეტ საშინაო დავალებას ვაკეთებ, რომ ყველა სახელი სწორად გავიდეს მაშინ, როცა ეს მნიშვნელოვანია.
რამ დამეხმარა ყველაზე მეტად: საუკეთესოებისგან სწავლა
ყველაზე დიდი ნახტომი მაშინ გავაკეთე, როცა რაგბი-7-ის მსოფლიო სერიას შევუერთდი. მათ სჭირდებოდათ სამხრეთაფრიკული აქცენტი, ადამიანი, ვინც ჩრდილოეთ ამერიკის ბაზარს იცნობდა, და ყოფილი მოთამაშე. გამიმართლა, რომ სამივე ერთად ვიყავი.
ათი წელი სერიასთან ერთად მთელ მსოფლიოში ვმოგზაურობდი და წლების განმავლობაში ვმუშაობდი შესანიშნავ კომენტატორებთან რაგბი-7-ის მსოფლიო სერიასა და რამდენიმე რაგბის მსოფლიო თასზე. მათ შორის არიან Rupert Cox, Sean Maloney, Rikki Swannell, Jamie Lyall, Keith Quinn, Wyn Gruffydd, Hugh Cahill, Gareth Rees, Maggie Alphonsi, Rob Vickerman, Karl Te Nana, Philippa Tuttiett, Nolli Waterman, Ollie Phillips, Tom Mitchell, Rachael Burford, Melodie Robinson, Sue Day, Jack Zorab, Joe Byrnes, Tiana Penitani, Mark Robertson, Madison Hughes, Zack Test, Ghislaine Landry, Dan Norton, Andrea Burk, Ruby Tui, Ken Laban და Greg O’Shea. ჩემი ერთ-ერთი საყვარელი პარტნიორი იყო გარდაცვლილი Willie Los’e, ახალ ზელანდიაში დაბადებული ტონგის ნაკრების ყოფილი კაპიტანი, რომელიც რაგბის ერთ-ერთ დიდ ხმად იქცა. ერთად შესანიშნავად ვმუშაობდით და ის დიდი მეგობარი იყო: უამრავი ენერგია, მშვენიერი განწყობა, და ცივი ლუდი ძალიან უყვარდა, რომელსაც ტურნეებზე ერთად ვსვამდით.
თუ გინდა სწრაფად განვითარდე, გარს შემოიკრიბე შენზე უკეთესი ადამიანები. მოუსმინე, როგორ ემზადებიან, როგორ გადასცემენ ერთმანეთს სიტყვას და როგორ აძლევენ დიდ მომენტებს სუნთქვის საშუალებას.
ჩემი რუტინა მატჩის კვირაში
ვთქვათ, შაბათ-კვირას საერთაშორისო მატჩს ვაკომენტარებ. ჩემი კვირა ასე გამოიყურება:
- ორშაბათიდან: ვიწყებ ორივე შემადგენლობის მოთამაშეებზე ინფორმაციის შეგროვებას. ამ დროისთვის უკვე ცნობილია მსაჯი და სტადიონი, ამიტომ მათაც ვიკვლევ, ასევე ორ გუნდს ან ქვეყანას შორის მეტოქეობას. თითოეული გუნდისთვის ცალკე საქაღალდე მაქვს და ორივე მხარეს ძალიან დეტალურად ვსწავლობ.
- როცა შემადგენლობებს აცხადებენ, ჩვეულებრივ მატჩამდე ორიოდე დღით ადრე: ყურადღებას თითოეული გუნდის მატჩის 23 მოთამაშეზე ვამახვილებ და მათ სიღრმისეულად ვსწავლობ.
- წარმოთქმა: პირდაპირ გუნდის მენეჯერისგან ან თავად მოთამაშეებისგან ვიგებ.
- ამბები: ვადგენ იმ ამბების სიას, რომელთა მოყოლაც მატჩის დროს მინდა, ისეთების, რომლებიც სპორტის პოპულარიზაციას მთელ მსოფლიოში უწყობს ხელს.
მატჩის დღისთვის ჩანაწერები მზად მაქვს და შემიძლია მთლიანად კომენტირებაზე გავამახვილო ყურადღება.
მატჩის დღეს
- დაწყებამდე რამდენიმე საათით ადრე სტადიონზე მივდივარ და პროდიუსერსა და რეჟისორს ვხვდები. დეტალურად განვიხილავთ ტრანსლაციის სცენარს, მათ შორის ბოლო წუთის ცვლილებებს მატჩამდე, შესვენებაზე ან მატჩის შემდეგ. ვუყურებთ კადრებს, რომლებსაც მატჩამდე, შესვენებაზე და ფინალური სასტვენის შემდეგ აჩვენებენ, და გადავხედავთ სარეკლამო ტექსტებს.
- ზემოთ, ჯიხურში: ჯიხურს ვეჩვევი და საწარმოო გუნდთან ხმის ტესტს ვატარებ. როცა ყველაფერი მუშაობს, თანაკომენტატორთან ერთად ზოგჯერ პროდიუსერთან და რეჟისორთან ერთად ეთერის გახსნას ვარეპეტიციებთ.
- ქვემოთ, მოედანზე: ვსეირნობ, გახურებისას ორივე გუნდის მწვრთნელებს ვესაუბრები, ერთ-ორ მოთამაშეს ბოლო წუთის ინფორმაციისთვის ვესაუბრები და სოციალური ქსელებისთვის კონტენტს ვიღებ.
- ისევ ჯიხურში: ჩანაწერებს ისე ვალაგებ, რომ მაგიდაზე ადვილად წასაკითხი იყოს, როგორიც არ უნდა იყოს მოწყობა, და ყველაფერს, რაც მოვამზადე, ისევ გადავხედავ.
- შემდეგ ხმას ვასვენებ და დიდი მატჩის კომენტირების მოლოდინით ვხალისობ.
როგორ ივარჯიშო კომენტირებაში სახლში
დასაწყებად ტრანსლაციის ჯიხური არ გჭირდება. გჭირდება მიკროფონი, მატჩის ჩანაწერი და საკუთარი თავის მოსმენის დისციპლინა.
- ჩანაწერს ხმა გაუთიშე და დააკომენტარე. ჩაიწერე თავი და მეორე დღეს მოისმინე. გაიგებ ისეთ რამეებს, რაც იმ წამს ვერ შეამჩნიე.
- ივარჯიშე სამივე როლში. ერთი სესია გაატარე მთავარ კომენტატორად, ერთი ექსპერტად და ერთიც ისე, რომ 60-წამიანი რეპორტაჟი დაწერო მოედნის კიდიდან.
- მოემზადე ისე, თითქოს ნამდვილი მატჩია. ყოველი სავარჯიშო მატჩისთვის გააკეთე მატჩის ფურცელი (ერთი გვერდი მოთამაშეებით, ნომრებითა და შენიშვნებით).
- ყოველდღე ხმამაღლა იკითხე. ეს სუნთქვის კონტროლს ავითარებს და მეტყველებას უფრო გამართულს ხდის.
- ითხოვე უკუკავშირი. ჩანაწერები გაუზიარე ადამიანებს, ვინც სიმართლეს გეტყვის.
გააკეთე დემო
ყველა კომენტატორს ერთსა და იმავეს ვეუბნები: გააკეთე დემო. ძალიან მოკლე, ორიდან სამ წუთამდე, შენი ხმით. პროფესიონალური მატჩი არ უნდა გქონდეს დაკომენტარებული. იპოვე მატჩი YouTube-ზე, ხმა გაუთიშე და თავად დააკომენტარე, შემდეგ კი შენი საუკეთესო მომენტები ერთად შეკრიბე. ისიც თქვი, რომელ როლს ეძებ. დემო შენი სავიზიტო ბარათია, რასაც უგზავნი ადამიანებს, როცა კომენტატორებს ეძებენ.
როგორ იშოვო პირველი სამუშაო კომენტატორად
დაიწყე იქ, სადაც შესაძლებლობებია, და უთხარი მათ „კი“:
- ადგილობრივი კლუბური და სასკოლო მატჩები
- კოლეჯისა და უნივერსიტეტის მატჩები
- ონლაინ ტრანსლირებული ტურნირები და ადგილობრივი ღონისძიებები
- სტადიონის დიქტორობა
- ადგილობრივი და სტუდენტური რადიო
ყოველი დაკომენტარებული მატჩი კიდევ ერთი ვარჯიში და კიდევ ერთი ფრაგმენტია შენი დემოსთვის. გაეცანი ტურნირების ორგანიზატორებსა და პროდიუსერებს და იყავი ადამიანი, ვისთანაც მუშაობა ადვილია. ჩემი შესაძლებლობების უმეტესობა გზაში გაცნობილი ადამიანების წყალობით მოვიდა.
მოხალისედ დავიწყე. ვაკომენტარებდი USA Rugby-ის ღონისძიებებს, მათ შორის რაგბი-7-ის კლუბების ეროვნულ ჩემპიონატს, უბრალოდ იმისთვის, რომ მეტი მატჩი დამეგროვებინა და მესწავლა, როგორ მუშაობს ტრანსლაციების სამყარო. ჩემი პირველი ანაზღაურებადი სამუშაო Infinity Park-მა და კოლორადოს ქალაქ გლენდეილმა მომცეს, Patrick Guthrie-ის წყალობით. იქ RugbyTown Sevens-ს დღემდე ყოველწლიურად ვაკომენტარებ. გლენდეილი შესანიშნავი პარტნიორი იყო და ვგრძნობ, რომ პრივილეგირებული ვარ, რადგან ეს შესაძლებლობა მომეცა.
მოქმედი კომენტატორებიც კი აგრძელებენ ვარჯიშს. Sez Naiqama, ავსტრალიის ქალთა ნაკრების (Wallaroos) ყოფილი მოთამაშე, უკვე აკომენტარებდა SVNS სერიას, როცა ჩემს Mentorship Program-ს შეუერთდა, რომ დიდი ღონისძიებების წინ ვარჯიში გაეგრძელებინა. მასთან რამდენჯერმე მიმუშავია და შესანიშნავად მუშაობს. Academy-ის სხვა კურსდამთავრებულებიც უკვე დიდ ღონისძიებებს აკომენტარებენ.
Broadcast Academy-ის კურსდამთავრებულებმა, 14-დან 70 წლამდე, 30-ზე მეტი ქვეყნიდან, ეს გზა გაიარეს და მათგან 35-ზე მეტი დღეს ანაზღაურებად კომენტატორად მუშაობს. მხოლოდ 2026 წელს 25-ზე მეტმა კურსდამთავრებულმა Collegiate Rugby Championship-ის მატჩები დააკომენტარა.
სად შეიძლება მიგიყვანოს ამ გზამ
ყველაზე დიდი მატჩი, რომელიც დამიკომენტარებია, იყო სამხრეთ აფრიკა – ირლანდია 2023 წლის რაგბის მსოფლიო თასზე, სავსე Stade de France-ის წინაშე. შესანიშნავი მატჩი იყო, მისი კომენტირება დიდი სიამოვნება იყო და ნამდვილად ეპიკური გამოვიდა.
ჩემი საყვარელი მოგონება 2019 წლის იაპონიის რაგბის მსოფლიო თასს უკავშირდება, სადაც მთელი თვე Joel Stransky-სთან ერთად ვმუშაობდი. პატარა ბიჭი ვიყავი სამხრეთ აფრიკაში, როცა ვუყურებდი, როგორ გაიტანა Joel-მა 1995 წლის ფინალში Springboks-ის გამარჯვებული დროპ-გოლი. წლების შემდეგ კომენტატორის ჯიხურში მის გვერდით ჯდომა ნამდვილად განსაკუთრებული იყო.
ჩემი რჩევა, თუ ახლა იწყებ
ივარჯიშე რაც შეიძლება მეტი. უსმინე კომენტატორებს, რომლებიც ყველაზე მეტად მოგწონს, მაგრამ ნუ მიბაძავ მათ. გაიგე, როგორ აკომენტარებენ მატჩს და რომელი ელემენტები მუშაობს ძალიან კარგად, შემდეგ კი ეს საკუთარ ხმასა და საკუთარ რიტმში გადაიტანე. შენ საკუთარი გამოცდილება მოგაქვს და ყველა უნიკალურია, ვინც კომენტირების სამყაროში მოდის. ყველაზე მთავარი, გამოიყენე შენი ენერგია და შენი აღფრთოვანება. გინდა, რომ ეს ტრანსლაციაში იგრძნობოდეს.
შენი შემდეგი ნაბიჯი
თუ სერიოზულად გინდა სპორტული კომენტატორი გახდე, განვითარების ყველაზე სწრაფი გზა სტრუქტურირებული მომზადება და გულწრფელი უკუკავშირია.
დაიწყე Broadcast Foundations →
გინდა რაგბისთვის განკუთვნილი ვერსია? წაიკითხე როგორ გავხდე რაგბის კომენტატორი.
მზად ხარ ვარჯიშის დასაწყებად? წაიკითხე როგორ ვივარჯიშო კომენტირებაში სახლში: 10 სავარჯიშო, რომელსაც ამ კვირიდანვე გააკეთებ.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენი დრო სჭირდება სპორტულ კომენტატორად გახდომას?
ეს იმაზეა დამოკიდებული, რამდენს ვარჯიშობ. კომენტატორები, რომლებიც ყოველ კვირა აკომენტარებენ და გადაისმენენ მატჩებს, ყველაზე სწრაფად ვითარდებიან, და ბევრი პირველ ანაზღაურებად შესაძლებლობებს მაშინ იღებს, როცა ნამდვილი მატჩებიდან შექმნილი ძლიერი დემო აქვს.
შეიძლება სპორტული კომენტატორი გამოცდილების გარეშე გახდე?
კი. მე არანაირი გამოცდილების გარეშე დავიწყე, მხოლოდ ლაპარაკისა და რაგბის სიყვარულით. ყველა სადღაც იწყებს. დაიწყე ადგილობრივი მატჩებით, ონლაინ ტრანსლაციებითა და სტუდენტური რადიოთი, ყველაფერი ჩაიწერე და იქიდან განვითარდი.
რა აღჭურვილობა მჭირდება კომენტირებაში სავარჯიშოდ?
კომპიუტერი, ნორმალური USB-მიკროფონი და ყურსასმენები საკმარისია, რომ ჩანაწერებზე ივარჯიშო და პირველი დემო ჩაწერო.
სპორტულმა კომენტატორმა ერთზე მეტი სპორტი უნდა იცოდეს?
ეს გეხმარება, მაგრამ კომენტატორების უმეტესობა რეპუტაციას ჯერ ერთ სპორტში იმკვიდრებს. ძირითადი უნარები (მომზადება, სიცხადე, ამბის მოყოლა და დროის შეგრძნება) ნებისმიერ სპორტში მუშაობს.