Rady komentatora Pucharu Świata w rugby
Dallen Stanford, komentator Pucharu Świata w rugby i założyciel Broadcast Academy
Jako dziecko nie planowałem zostać komentatorem. Dorastałem w Kapsztadzie, grając w rugby, a potem grałem w reprezentacji USA w rugby 7, rozgrywając 54 mecze w latach 2007–2009. Kiedy moja kariera zawodnicza dobiegała końca, ktoś dał mi do ręki mikrofon. Nie miałem żadnego doświadczenia. Po prostu uwielbiałem mówić i uwielbiałem rugby. To wystarczyło, żeby zacząć, a z czasem stało się drugą karierą, która zaprowadziła mnie na cztery Puchary Świata w rugby, a moje relacje były emitowane w ESPN, CBS Sports Network, Fox Sports, NBC i Peacock.
Pierwszy raz był w 2012 roku na Infinity Park w Glendale w Kolorado. Najpierw postawili mnie przy linii bocznej: zrobiłem kilka wywiadów i świetnie się bawiłem. Potem zaproszono mnie do kabiny, a komentarz na żywo od razu wydał mi się naturalny. Nie miałem żadnego przygotowania komentatorskiego, tylko miłość do sportu, miłość do mówienia i mnóstwo ekscytacji.
To, czego nie wiedziałem, wypełniłoby cały notes. Mówiłem za szybko jak na transmisję. Nikt też nie nauczył mnie prostych rzeczy, takich jak wejścia i wyjścia: jak oddać transmisję na przerwę, jak z niej wrócić albo jak zakończyć wynikiem końcowym. Musiałem to rozgryźć po drodze.
Ciągle pytają mnie, jak zostać komentatorem sportowym. Szczera odpowiedź jest taka, że nie ma jednych drzwi. Ale jest droga, a ci, którzy idą nią z dyscypliną, docierają do celu. Oto, czego nauczyłem się przez 15 lat przy mikrofonie i szkoląc ponad 100 komentatorów w Broadcast Academy.
Czym właściwie zajmuje się komentator sportowy?
Każdy sport jest inny, ale prawie każda transmisja ma te same trzy role:
- Komentator prowadzący. Główny głos. Opisujesz akcję na bieżąco i prowadzisz widza przez cały mecz.
- Ekspert (analityk). Wyjaśniasz, dlaczego coś się dzieje: taktykę, decyzje i to, na co zwrócić uwagę za chwilę.
- Reporter przy linii bocznej. Przekazujesz wiadomości z boiska, informacje o kontuzjach i zmianach oraz prowadzisz wywiady.
Komentatorzy pracują też w radiu, na platformach streamingowych, podczas wydarzeń na żywo przez nagłośnienie stadionu, a także w podcastach i mediach społecznościowych. Te same umiejętności sprawdzają się wszędzie.
Czy trzeba było uprawiać dany sport?
Nie. Byli zawodnicy często zostają ekspertami, bo potrafią wyjaśnić, jak to jest na boisku. Ja trafiłem do mediów jako były zawodnik i pomogło mi to czytać grę. Ale niektórzy z najlepszych komentatorów prowadzących na świecie nigdy nie grali na wysokim poziomie. Mają za to przygotowanie, wyraźny głos i miłość do sportu.
Czy potrzebny jest dyplom?
Nie. Dyplom z dziennikarstwa lub komunikacji może pomóc, ale nadawcy zatrudniają ludzi, którzy sprawdzają się na antenie. Twoje demo i reputacja znaczą dużo więcej niż certyfikat.
Umiejętności, które liczą się najbardziej
- Przygotowanie. Świetni komentatorzy znają obie drużyny na wylot przed pierwszym gwizdkiem: nazwiska, numery, formę i historie stojące za meczem.
- Jasność. Widz zawsze powinien znać wynik, czas i wiedzieć, kto ma piłkę.
- Opowiadanie historii. Fakty są wszędzie. Twoim zadaniem jest nadać im znaczenie we właściwym momencie.
- Wyczucie czasu i powściągliwość. Wiedzieć, kiedy przestać mówić i pozwolić chwili wybrzmieć.
- Wymowa. Poprawne wymówienie nazwiska zawodnika to oznaka szacunku, a widzowie to zauważają.
- Praca zespołowa. Jesteś częścią ekipy z producentami, realizatorami i drugim komentatorem.
Z wymowy jestem naprawdę dumny. Przez cały tydzień przed weekendowym meczem odrabiam tyle pracy domowej, ile się da, żeby każde nazwisko brzmiało poprawnie wtedy, kiedy to ważne.
Co najbardziej pomogło mi się rozwinąć: nauka od najlepszych
Mój największy skok nastąpił, gdy dołączyłem do World Series w rugby 7. Potrzebowali południowoafrykańskiego akcentu, kogoś, kto rozumie rynek północnoamerykański, i byłego zawodnika. Miałem szczęście być wszystkimi trzema naraz.
Przez dekadę podróżowałem z cyklem po świecie i przez te lata pracowałem z wybitnymi komentatorami podczas World Series w rugby 7 i kilku Pucharów Świata w rugby, m.in. z takimi osobami jak Rupert Cox, Sean Maloney, Rikki Swannell, Jamie Lyall, Keith Quinn, Wyn Gruffydd, Hugh Cahill, Gareth Rees, Maggie Alphonsi, Rob Vickerman, Karl Te Nana, Philippa Tuttiett, Nolli Waterman, Ollie Phillips, Tom Mitchell, Rachael Burford, Melodie Robinson, Sue Day, Jack Zorab, Joe Byrnes, Tiana Penitani, Mark Robertson, Madison Hughes, Zack Test, Ghislaine Landry, Dan Norton, Andrea Burk, Ruby Tui, Ken Laban i Greg O’Shea. Jednym z moich ulubionych partnerów był nieżyjący już Willie Los’e, urodzony w Nowej Zelandii były kapitan Tonga, który stał się jednym z wielkich głosów tej dyscypliny. Świetnie nam się razem pracowało, a on był wspaniałym przyjacielem: mnóstwo energii, świetna atmosfera, a do tego uwielbiał zimne piwo, którym raczyliśmy się razem w trasie.
Jeśli chcesz szybko się rozwijać, otaczaj się ludźmi lepszymi od siebie. Słuchaj, jak się przygotowują, jak przekazują sobie głos i jak pozwalają wielkim chwilom wybrzmieć.
Mój plan na tydzień meczowy
Powiedzmy, że w weekend komentuję mecz międzypaństwowy. Tak wygląda mój tydzień:
- Od poniedziałku: zaczynam zbierać informacje o zawodnikach obu kadr. Wtedy znany jest już sędzia i stadion, więc sprawdzam też ich, a także rywalizację między obiema drużynami lub krajami. Mam osobną teczkę dla każdej drużyny i bardzo dokładnie analizuję obie strony.
- Kiedy ogłaszane są składy, zwykle kilka dni przed meczem: zawężam uwagę do meczowej 23 każdej drużyny i naprawdę dogłębnie poznaję tych zawodników.
- Wymowa: ustalam ją bezpośrednio u menedżera drużyny albo u samych zawodników.
- Historie: układam listę historii, które chcę opowiedzieć w trakcie meczu, takich, które pomagają promować ten sport na całym świecie.
W dniu meczu moje notatki są gotowe i mogę skupić się na komentowaniu.
W dniu meczu
- Kilka godzin przed rozpoczęciem przyjeżdżam na stadion i spotykam się z producentem i realizatorem. Szczegółowo omawiamy scenariusz transmisji, w tym zmiany w ostatniej chwili przed meczem, w przerwie i po meczu. Oglądamy materiały, które pokażą przed meczem, w przerwie i po końcowym gwizdku, i przechodzimy przez wszystkie czytania reklamowe.
- W kabinie: oswajam się z kabiną i robię próbę dźwięku z ekipą produkcyjną. Kiedy wszystko działa, razem z drugim komentatorem czasem ćwiczymy otwarcie z producentem i realizatorem.
- Na boisku: robię obchód, rozmawiam z trenerami obu drużyn podczas rozgrzewki, zamieniam kilka słów z jednym czy dwoma zawodnikami, żeby zdobyć informacje z ostatniej chwili, i nagrywam materiały do mediów społecznościowych.
- Z powrotem w kabinie: rozkładam notatki tak, żeby łatwo było je czytać na stole, bez względu na układ stanowiska, i przeglądam wszystko, co przygotowałem.
- Potem daję odpocząć głosowi i cieszę się na komentowanie wielkiego meczu.
Jak ćwiczyć komentowanie w domu
Do startu nie potrzebujesz kabiny. Potrzebujesz mikrofonu, powtórki meczu i dyscypliny, żeby się słuchać.
- Wycisz powtórkę i ją skomentuj. Nagraj się, a następnego dnia odsłuchaj. Usłyszysz rzeczy, których nie zauważyłeś na bieżąco.
- Ćwicz wszystkie trzy role. Zrób jedną sesję jako komentator prowadzący, jedną jako ekspert i jedną, w której piszesz 60-sekundową relację spod linii bocznej.
- Przygotuj się jak na prawdziwy mecz. Przygotuj ściągę meczową (jedną stronę z zawodnikami, numerami i notatkami) na każdy mecz treningowy.
- Codziennie czytaj na głos. To buduje kontrolę oddechu i sprawia, że mówisz płynniej.
- Proś o opinie. Pokazuj swoje nagrania ludziom, którzy powiedzą ci prawdę.
Przygotuj demo
Każdemu komentatorowi mówię to samo: zrób demo. Bardzo krótkie, dwie do trzech minut, z twoim głosem. Nie musisz mieć za sobą komentarza zawodowego meczu. Znajdź mecz na YouTube, wycisz dźwięk i skomentuj go sam, a potem zbierz najlepsze fragmenty. Napisz też, o jaką rolę ci chodzi. Demo to twoja wizytówka, to, co wysyłasz ludziom, którzy szukają komentatorów.
Jak zdobyć pierwszą pracę komentatora
Zacznij tam, gdzie są okazje, i mów „tak”:
- Lokalne mecze klubowe i szkolne
- Mecze akademickie
- Turnieje transmitowane online i wydarzenia lokalne
- Spikerka na stadionie
- Lokalne i studenckie radio
Każdy skomentowany mecz to kolejne powtórzenie i kolejny fragment do demo. Przedstawiaj się organizatorom turniejów i producentom, i bądź osobą, z którą łatwo się pracuje. Większość moich szans pojawiła się dzięki ludziom, których poznałem po drodze.
Zacząłem jako wolontariusz. Komentowałem wydarzenia USA Rugby, w tym klubowe mistrzostwa kraju w rugby 7, po prostu żeby mieć więcej meczów na koncie i nauczyć się, jak działa świat transmisji. Pierwszą płatną pracę dostałem od Infinity Park i miasta Glendale w Kolorado dzięki Patrickowi Guthriemu. Do dziś co roku komentuję tam RugbyTown Sevens. Glendale jest niezwykłym partnerem i czuję się zaszczycony, że dostałem tę szansę.
Nawet pracujący komentatorzy wciąż trenują. Sez Naiqama, była reprezentantka Australii (Wallaroos), komentowała już cykl SVNS, gdy dołączyła do mojego Mentorship Program, żeby dalej ćwiczyć przed swoimi dużymi wydarzeniami. Kilka razy pracowałem z nią i świetnie sobie radzi. Inni absolwenci Academy również komentują już duże wydarzenia.
Absolwenci Broadcast Academy w wieku od 14 do 70 lat, z ponad 30 krajów, przeszli tę drogę, a ponad 35 z nich pracuje dziś jako płatni komentatorzy. Tylko w 2026 roku ponad 25 absolwentów komentowało mecze Collegiate Rugby Championship.
Dokąd może zaprowadzić ta droga
Największy mecz, jaki komentowałem, to RPA – Irlandia na Pucharze Świata w rugby 2023, przy wypełnionym po brzegi Stade de France. To był niezwykły mecz, świetna zabawa przy komentowaniu i naprawdę epickie widowisko.
Moje ulubione wspomnienie pochodzi z Pucharu Świata w rugby 2019 w Japonii, gdzie przez cały miesiąc pracowałem z Joelem Stranskym. Jako dzieciak w RPA widziałem, jak Joel strzela zwycięskiego dropa dla Springboków w finale 1995 roku. Siedzieć obok niego w kabinie komentatorskiej po latach było czymś naprawdę niezwykłym.
Moja rada, jeśli dopiero zaczynasz
Ćwicz jak najwięcej. Słuchaj komentatorów, których lubisz najbardziej, ale ich nie naśladuj. Zrozum, jak komentują mecz i które elementy działają naprawdę dobrze, a potem przełóż to na własny głos i własny rytm. Wnosisz własne doświadczenie, a każdy, kto wchodzi do świata komentarza, jest wyjątkowy. Przede wszystkim korzystaj ze swojej energii i ekscytacji. Chcesz, żeby było je słychać w transmisji.
Twój następny krok
Jeśli poważnie myślisz o zostaniu komentatorem sportowym, najszybszą drogą do rozwoju jest uporządkowane szkolenie i szczera informacja zwrotna.
Zacznij Broadcast Foundations →
Chcesz wersję poświęconą rugby? Przeczytaj Jak zostać komentatorem rugby.
Chcesz zacząć ćwiczyć? Przeczytaj Jak ćwiczyć komentarz sportowy w domu: 10 ćwiczeń, które zrobisz jeszcze w tym tygodniu.
Najczęstsze pytania
Ile czasu zajmuje zostanie komentatorem sportowym?
To zależy od tego, ile ćwiczysz. Komentatorzy, którzy co tydzień komentują i odsłuchują mecze, rozwijają się najszybciej, a wielu zdobywa pierwsze płatne zlecenia, gdy ma mocne demo z prawdziwych meczów.
Czy można zostać komentatorem sportowym bez doświadczenia?
Tak. Zaczynałem bez żadnego doświadczenia, tylko z miłością do mówienia i miłością do rugby. Każdy gdzieś zaczyna. Zacznij od lokalnych meczów, transmisji online i studenckiego radia, nagrywaj wszystko i rozwijaj się od tego miejsca.
Jakiego sprzętu potrzebuję do ćwiczenia komentarza?
Komputer, przyzwoity mikrofon USB i słuchawki wystarczą, żeby ćwiczyć na powtórkach i nagrać pierwsze demo.
Czy komentator sportowy musi znać więcej niż jeden sport?
To pomaga, ale większość komentatorów najpierw buduje reputację w jednym sporcie. Podstawowe umiejętności (przygotowanie, jasność, opowiadanie historii i wyczucie czasu) sprawdzają się w każdym sporcie.